Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przedstawiło projekt nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który od 1 stycznia 2026 r. wprowadza możliwość dla pracodawców swobodnej, elektronicznej weryfikacji autentyczności dyplomów ukończenia studiów.
Cele zmian
Projekt, znakowany numerem UDER72 (lub UDER33), stanowi element pakietu deregulacyjnego. Celem jest zlikwidowanie luki prawnej, która obecnie powoduje, że pracodawcy nie mają narzędzi do weryfikacji dyplomów z powodu ograniczeń RODO oraz stanowiska UODO.Brak możliwości potwierdzenia autentyczności dokumentów prowadził do sytuacji, w której kandydaci i pracownicy mogli przedstawiać nieprawdziwe kwalifikacje – co nieraz określa się jako „kłamanie w CV”.
Co przewiduje projekt?
- Dodanie art. 77a do ustawy, który wyznacza formalną procedurę składania przez pracodawcę wniosku do uczelni o potwierdzenie danych zawartych w dyplomie (imię, nazwisko, numer dyplomu, zakres danych, interes prawny). Wniosek składany jest elektronicznie na adres do doręczeń uczelni.
- Obowiązek uczelni, by w przeciągu maksymalnie 30 dni od złożenia kompletnego wniosku, udzielić odpowiedzi podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym rektora lub osoby upoważnionej.
- Odpłatność usługi, wynosząca 1 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu złożenia wniosku – jako opłata symboliczna zapewniająca środki na obsługę procedury przez uczelnie.
- Weryfikacja dotyczyłaby dyplomów papierowych wydanych nawet w ciągu ostatnich 50 lat, z wyłączeniem dokumentów zagranicznych lub ukończenia studiów podyplomowych, które podlegają osobnym procedurom.
Dlaczego to istotne?
Skok w procesie rekrutacji
Aktualnie pracodawcy pozostają faktycznie bezsilni wobec nieprawdziwych deklaracji kandydatów, ponieważ nawet zgoda na weryfikację w świetle RODO bywa traktowana jako nieważna. Nowe rozwiązanie pozwoli zatrudniać realnie wykwalifikowane osoby, eliminując nieuczciwą konkurencję i zwiększając bezpieczeństwo administracyjne.
Wyważony balans interesów
Projekt uwzględnia zarówno aspekt ochrony danych osobowych, jak i interes publiczny konieczności zapewnienia rzetelności rekrutacji. Interes prawny pracodawcy i wstępna ocena zabezpieczeń dyplomu mają stanowić warunek zgłoszenia zapytania.
Przebudowa procedur uczelni
Uczelnie będą musiały do końca 2025 r. wdrożyć odpowiednie procedury, zintegrować system POL‑on z repozytorium dyplomów elektronicznych i przeszkolić personel. . Vacatio legis obowiązuje do 31 grudnia 2025 r., a dyplomy elektroniczne mają być podstawową formą od 1 stycznia 2026.
Podsumowanie
Od początku 2026 roku projekt ustawy przewiduje dla pracodawców narzędzie do formalnej i elektronicznej weryfikacji autentyczności dyplomów ukończenia studiów. Dzięki art. 77a uczelnie będą zobowiązane odpowiedzieć na wniosek pracodawcy w ciągu 30 dni – pod warunkiem wskazania interesu prawnego i przeprowadzenia wstępnej oceny zabezpieczeń dokumentu. Procedura będzie odpłatna (1 % minimalnego wynagrodzenia), obejmie dyplomy papierowe z ostatnich pięćdziesięciu lat, a wdrożenie wymaga zmian technicznych i organizacyjnych przed końcem 2025 roku.
Cezary Majewski