Joanna Kuciel-Frydryszak, autorka bestsellerowej książki „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”, skierowała pozew przeciwko Wydawnictwu Marginesy, domagając się dodatkowego wynagrodzenia z powodu wyjątkowego sukcesu swojej publikacji. Sprawa przyciąga uwagę opinii publicznej oraz środowiska wydawniczego, stawiając w centrum uwagi klauzulę bestsellerową w polskim prawie autorskim.
Czym jest klauzula bestsellerowa?
Klauzula bestsellerowa, ujęta w art. 44 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pozwala autorom domagać się podwyższenia wynagrodzenia, jeśli pierwotne ustalenia okazują się „niewspółmiernie niskie” w porównaniu z zyskami, które z ich dzieła czerpie wydawca. Nowelizacja ustawy z 2024 roku zmieniła poprzednią przesłankę „rażącej dysproporcji” na mniej rygorystyczną „niewspółmiernie niską”, co znacząco ułatwia twórcom walkę o sprawiedliwe wynagrodzenie.
Ogromny sukces „Chłopek” i walka o godziwe wynagrodzenie
„Chłopki” autorstwa Joanny Kuciel-Frydryszak sprzedały się w imponującym nakładzie ponad pół miliona egzemplarzy. Książka zdobyła liczne nagrody literackie i jest tłumaczona na kilka języków. Autorka uznała, że jej wynagrodzenie nie jest adekwatne do osiągniętych przez wydawnictwo zysków i zdecydowała się dochodzić dodatkowego wynagrodzenia na drodze sądowej.
Stanowisko Wydawnictwa Marginesy
Przedstawiciele Wydawnictwa Marginesy zapewniają, że wszystkie warunki umowy z autorką zostały spełnione. Jednocześnie od sierpnia 2024 roku prowadzone są rozmowy dotyczące dodatkowego wynagrodzenia, które jednak dotychczas kończyły się odrzucaniem propozycji przez autorkę. Mimo to, dialog między stronami trwa.
Ile zarabiają pisarze?
Polska Sieć Ekonomii przygotowała infografikę, która pokazuje podział przychodu ze sprzedaży książek. Grafika obrazująca podział przychodów ze sprzedaży książki pokazuje, że z ceny detalicznej wynoszącej 57 zł, po odjęciu 18 zł kosztów produkcji, pozostaje 40,25 zł do podziału pomiędzy uczestników procesu sprzedaży. Podział wygląda następująco:
- Księgarnia otrzymuje 4,60 zł,
- Firma dystrybucyjna zarabia 6,90 zł,
- Wydawnictwo otrzymuje 7,87 zł,
- Autor (autorka) dostaje zaledwie 2,87 zł.
Ta struktura jasno pokazuje, jak niewielką część ostatecznej ceny książki otrzymują twórcy, a jak dużą pośrednicy – księgarnie, dystrybutorzy oraz wydawnictwa.
Precedens dla innych pisarzy?
Sprawa Joanny Kuciel-Frydryszak może okazać się istotnym precedensem, zwiększając świadomość twórców co do ich praw i motywując wydawców do bardziej elastycznego podejścia w negocjacjach dotyczących wynagrodzeń. Może to także zainspirować innych autorów bestsellerów do skuteczniejszego egzekwowania sprawiedliwego udziału w sukcesie finansowym ich dzieł.
źródło zdjęcia: https://x.com/Jarzabowo/status/1777004770005229703/photo/1
Magdalena Strupiechowska