Jon Fosse to wybitny norweski dramatopisarz. Został uhonorowany literacką Nagrodą Nobla w 2023 roku za swoje niezwykłe osiągnięcia w dziedzinie sztuki teatralnej i prozy, które umożliwiły wyrażenie tego, co trudne do ujęcia słowami.
Ogłoszenie decyzji Akademii Szwedzkiej odbyło się w uroczystej atmosferze w Sali Giełdy w Sztokholmie. Sekretarz Akademii, Mats Malm, ogłosił Jona Fosse’a jako 120. laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Decyzję tę uzasadniono jako uznawanie za „nowatorskie sztuki teatralne i prozę, które dają wyraz temu, co niewypowiedziane”.
Jon Fosse, który obchodził swoje 64. urodziny, przyjął tę prestiżową nagrodę z pokorą i wzruszeniem. W oświadczeniu przekazanym przez sekretarza Akademii, wyraził swoje uczucia, mówiąc:
Jestem przytłoczony i w pewien sposób przerażony. Postrzegam to jako nagrodę dla literatury, która przede wszystkim jest literaturą, bez żadnych innych względów.
Jego twórczość nierozerwalnie wiąże się z językiem nynorsk, który jest jednym z oficjalnych standardów piśmienniczych języka norweskiego. Ten wybór językowy jest dla niego niezwykle istotny, ponieważ nynorsk używa zaledwie 10 procent Norwegów. Powstał w XIX wieku jako alternatywa do dominującego języka duńskiego i uważa się go za element kulturowej tożsamości Norwegii.
Jon Fosse zaznaczył, że ta nagroda to również uznanie dla języka oraz promocji tego języka. Wyraził wdzięczność wobec języka nynorsk za to, że umożliwił mu wyrażanie swojej twórczości.
W swojej karierze pisarskiej, która rozpoczęła się od debiutanckiej powieści „Raud, svart” w 1983 roku, Fosse stworzył nie tylko sztuki teatralne, ale także poezję, książki dla dzieci i eseje. Ponadto jest autorem przekładów tekstów innych twórców oraz konsultantem literackim norweskiego wydania Biblii z 2011 roku.
Twórczość Jona Fosse’a jest doceniana na całym świecie, a jego dzieła zostały przetłumaczone na ponad 40 języków. Jego sztuki teatralne były wystawiane w licznych produkcjach na całym świecie, a jego wpływ na światowy teatr jest niepodważalny.
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury 2023 roku jest nie tylko uznanie dla Jona Fosse’a jako wybitnego twórcy, ale także dla literatury norweskiej oraz języka nynorsk. To wyjątkowe wydarzenie, które cieszy zarówno fanów literatury, jak i samego laureata, który pozostaje wierny swojej pasji i pracy pisarskiej pomimo wszystkich wyzwań i oczekiwań.